فضائل نويسي را مي توان به عنوان گونه اي از آثار تاريخي به شمار آورد که نويسندگان و مورخان اسلامي همواره درباره نقاط مختلف جهان اسلام از جمله درباره شهرهايي در باره مکه ، مدينه ، بيت المقدس ، کوفه و دمشق نوشته اند. در اين گونه از نوشتار نويسنده بر آن است تا با استفاده از آيات و روايات و با استفاده از قراين تاريخي ارزش ها و عظمت به ويژه معنوي مکان مورد نظر را معرفي نمايند. اين گونه از نوشتار داراي ارزش تاريخي بسيار زيادي مي باشد.
          از بيشترين تعداد فضائل نويسي مي توان به فضائل نويسي بيت المقدس اشاره کرد. فضائل نويسي بيت المقدس همواره از سالهاي ابتدايي تاريخ اين ديار بعد از اسلام مورد توجه علما به خصوص مورخين ساکن اين ديار بوده است . هر چند بسياري از مورخين در اين باره در کتابهاي تاريخ خود مطالبي بيان کرده اند اما همواره آن را از زاويه تاريخي بررسي مي کرده اند . افرادي چون واقدي در فتوح الشام و طبري در تاريخ الامم و الملوک به بيت المقدس اشاره کرده اند. (براي اطلاع از آثار بيشتر در اين باره به من ايميل کنيد). به طور کل مي توان فتوح بيت المقدس ابوحذيفه اسحاق بن بشر بخاري (د 206ق) را اولين اثر مستقل در باره بيت المقدس دانست.با تمرکز بر روي بررسي آثار فضائل نو.يسي مي توان ادعا نمود آغاز درگيري ها ميان شرق و غرب (جنگهاي صليبي) نقطا آغازين تاليفات فضائل نويسي است. فضائل بيت المقدس از ابوبکر محمد بن احمد واسطي (د140ق) قديمي ترين اثر مستقل در اين موضوع است.و در واقع آثار بعدي ادامه دهنده آثار وي مي باشند. حضور پرشور صلاح الدين ايوبي و سپاه مسلمانان در برابر لشکر صليبيون در اواخر سده پنج باعث شد تا اين تاليفات با روند سريعتري نگاشته شوند. قاسم بن علي بن عساکر (د600ق) در اين باره کتابي دارد با نام الجامع المستقصي في فضائل المسجد الاقصي . فضائل القدس ابن جوزي که کتابي است مختصر و نوشتاري است کوتاه در اين باره در واقع اثري است که براي عوام مردم منطقه و به زبان مردم نگاشته شده است.

سده هفتم هجري را مي توان نقطه اوج فضائل نويسي دانست. اعتقاد شديد به زيارت بيت المقدس به عنوان حجي پايينتر از حج مکه در سده هاي هشت و نه داراي اهميت فراواني است که بر تاليف فضائل نويسي افزود. در واقع مي توان گفت بيشترين تعداد فضائل نويسي در اين دوره شکل گرفت. کتاب اتحاف الاخصاءبفضائل المسجد الاقصي (تاليف 875) از محمد سيوطي يکي از مهمترين آثار مستقل در اين باب است که ارجاعات موجود در مقدمه اين کتاب داراي اهميت بسيار زيادي مي باشد.

 نقطه اوج اين آثار در سده 10 را مي توان در اثر دو جلدي الانس الجليل مجير الدين عليمي حنبلي يافت.(اگر وقتي دست داد سعي دارم تا مطالبي در باره اين کتاب گرانسنگ در آينده بنويسم) .

در پايان دوستاني را که علاقه مند هستند تا از آثار بيشتري در اين مورد مطلع شوند به کتاب مخطوطات فضائل بيت المقدس اثر کامل جميل العسلي چاپ عمان 1405ق ارجاع مي دهم.

در حال حاضر مشغول نوشتن مقاله اي مفصل در باب فضائل بيت المقدس هستم که ان شاء الله به زودي در يکي از مجلات تاريخي به چاپ خواهد رسيد.